Ο Φόβος, η Ψυχραιμία και ο Σεισμός!

{Ο φόβος είναι αντίδραση. Το θάρρος είναι απόφαση. Ουίνστον Τσώρτσιλ
Θάρρος είναι να κυριαρχείς στον φόβο σου, όχι να μην έχεις φόβο. Φρανσουά Μιττεράν}

Ζούμε σε μία χώρα ιδιαίτερη σεισμογενή και σύμφωνα με τον κύριο Κώστα Μακρόπουλο Καθηγητή Σεισμολογίαςστο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Προέδρο του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη σεισμικότητα στην Ευρώπη! Στη χώρα μας απελευθερώνεται το μισό της ενέργειας που βγαίνει από τους σεισμούς όλης της Ευρώπης. Δεν υπάρχει Ελληνική επαρχία που να μη φιλοξενεί σεισμικές εστίες, όμως υπάρχει και ένα παρήγορο δεδομένο: τα 3/4 των σεισμών μας είτε γίνονται στη θάλασσα, μακριά από κατοικημένες περιοχές, είτε έχουν αρκετά χιλιόμετρα βάθος, ώστε να μη προκαλούν καταστροφές.

Μπροστά σε ένα έντονο φυσικό φαινόμενο όπως ο σεισμός, άσχετα αν αυτός θα επιφέρει καταστροφές ή όχι, αισθανόμαστε ευάλωτοι και ανίσχυροι. Μόλις συνειδητοποιήσουμε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν κίνδυνο ορατό και εξωτερικό (και όχι εσωτερικό που δημιουργεί το άγχος) που θα απειλεί τη ζωή μας, το πρώτο πράγμα που θα αισθανθούμε είναι ο φόβος. Πρόκειται για μία αντίδραση του οργανισμού μας φυσιολογική και αμυντική. Επιστρατεύουμε αυτόν τον προστατευτικό μηχανισμό δίχως καμία συνειδητή σκέψη, ο οποίος με τη σειρά του είναι αποτέλεσμα της άμεσης διέγερσης της αμυγδαλής του εγκεφάλου μας που σχετίζεται με τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας.

Πριν φτάσουν οι εκφοβιστικές πληροφορίες παό το εξωτερικό περιβάλλον στο φλοιό του εγκεφάλου, η αμυγδαλή έχει χτυπήσει τον «συναγερμό». Με αυτόν τον τρόπο εξηγείται η ακαριαία αντίδρασή μας, χωρίς καμιά σκέψη και συνειδητοιποίηση της κατάστασης!
Είμαστε «προγραμματισμένοι» ψυχολογικά και βιολογικά, ώστε να αντιδρούμε με φόβο σε όλες τις ιστορικές περιόδους, στα ίδια ερεθίσματα, με σκοπό να επιβιώσουμε! Αυτή η «απομυθοποίηση» του φόβου ως συναισθήματος απόλυτα λειτουργικού μας βοηθάει να καστρώσουμε καλύτερα ένα σχέδιο ψυχολογικής αντιμετώπισης μελλοντικών εκφοβιστικών καταστάσεων που τα αναμένουμε και έχουμε ήδη μία άσχημη εμπειρία, όπως οι σεισμοί. Καταρχάς οφείλουμε να ΠΑΡΑΔΕΧΤΟΥΜΕ την ύπαρξη αυτού που μας φοβίζει ή και μας τρομοκρατεί. Να κοιτάξουμε κατάματα αυτό το φοβικό γεγονός, να επιτρέψουμε στον εγκέφαλο μας να το επεξεργαστεί λογικά ώστε να ανοίξουμε το δρόμο στην αποδοχή του. Η μελέτη της παρακάτω εικόνας του Χάρτη των επιφανειακών σεισμών Ελλάδας 1900-2005 (5,0-7,6 R) θα βοηθούσε…

image01

Είναι δύσκολο να νικήσουμε τους φόβους μας εάν δεν είμαστε ειλικρινείς για το ποιοι είναι αυτοί. Όταν κατανοήσουμε ποια είναι τα ανθρώπινα όρια μας, τότε θα μπορούμε να πράττουμε με περισσότερο θάρρος. Η άρνηση δε μας βοηθά να είμαστε πιο θαρραλέοι.Όταν έχουμε αναγνωρίσει τους φόβους μας μπορούμε να τους διαχειριστούμε και να αναλάβουμε δράση όταν αυτό είναι αναγκαίο, όπως οι επαναλαμβανόμενοι μετασεισμοί ή γενικά οι μελλοντικοί.

Στον αντίποδα του φόβου βρίσκεται η αταραξία, η ηρεμία, η ψυχραιμία. Ψύχραιμο θεωρείται το άτομο εκείνο που καταφέρνει να ελέγξει τις ψυχικές του λειτουργίες και να διατηρήσει τον αυτοέλεγχό του σκεπτόμενος λογικά, μπροστά σε αιφνίδιες, κρίσιμες και επικίνδυνες καταστάσεις που δημιουργούν ακραία συναισθήματα.

Μερικές τεχνικές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν
Συνειδητοποιημένη απόφαση να επιλέξουμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας, τονίζοντας τα πλεονεκτήματα για την ψυχοσωματική μας υγεία .
Εξάσκούμε τον εγκεφάλου μας σε κατασκευασμένες πεποιθήσεις: «ΑΝ ΚΑΤΑΦΕΡΩ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΩ ΤΗ ΨΥΧΡΑΙΜΙΑ ΜΟΥ ΑΥΞΑΝΩ ΤΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΟΥ ΣΩΣΤΑ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΕΙ ΝΑ ΜΕ ΣΩΣΕΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ!!»!

«Αν και ο εγκέφαλος αποτελεί το μόλις 2% του σωματικού βάρους, καταναλώνει έως το 20% των ημερήσιων θερμίδων μας – και όταν ο οργανισμός έχει έλλειψη θερμίδων, ο εγκέφαλος υποφέρει», λέει ο επικεφαλής ερευνητής δρ Μπραντ Μπούσμαν, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο. Οπότε δεν αφήνουμε τον οργανισμό νηστικό και εξαντλημένο χωρίς ενέργεια. Όταν πεινάμε φοβόμαστε περισσότερο, πέφτει το ηθικό μας και είμαστε επιρρεπείς σε έντονα και ανεξέλεγκτα συναισθήματα
Μαθαίνουμε να παίρνουμε βαθιές, αργές αναπνοέςώστε να δώσουμε περισσότερο οξυγόνο στον εγκέφαλό μας. Θα ηρεμήσουμε και δεν θα χάσουμε τον έλεγχο.Αν εξασκηθούμε λιγάκι καθημερινά θα τις εκτελέσουμε αυτόματα όταν βρεθούμε μπροστά σε έναν παράγοντα πολύ στρεσογόνο και εκφοβιστικό!

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη αποκτούμε θάρρος κάνοντας θαρραλέες πράξεις. Οπότε πρέπει συνεχώς να ενδυναμώνουμε τους «μύες του θάρρους»., ώστε να αποκτήσουμε αυτήν την «ηθική συνήθεια» σύμφωνα με την αριστοτελική θεωρία. Σε αντίθεση από την φυγή και τις υστερικές κινήσεις που είναι και δείγματα πανικού, επιλέγουμε να αντιμετωπίσουμε θαρραλέα την κατάσταση, επιβραβεύοντας τον εαυτό μας κάθε φορά που καταφέρνει να παραμείνει ψύχραιμος.
Φροντίζουμε για την κανονικότητα και την ποσότητα του ύπνου μας. Η απουσία του επίσης μας ρίχνει το ηθικό και μας κάνει πολύ ευερέθιστους.

Κατευνάζουμε τις ανησυχίες μας που προέρχονται από τον φόβο κάνοντας γυμναστική ή οποιαδήποτε αεροβική φυσική δραστηριότητα (π.χ. περπάτημα )που θα προκαλέσει έκλυση των ορμονών τις ευχαρίστησης, όπως επίσης δεν χάνουμε ευκαιρίες για να κάνουμε σεξ, να γελάσουμε δυνατά και έντονα, να αγκαλιαστούμε, να περπατήσουμε στον ήλιο, να ακούσουμε μουσική και μάλιστα χαλαρωτική ιδίως πριν τον ύπνο, να εντάξουμε στο διαιτολόγιο μας τροφές που ενισχύουν τη σεροτονίνη, την ντοπαμίνη και τις ενδορφίνες και τέλος να μην παραμελήσουμε τα αγαπημένα μας χόπμπυ που μας δίνουν πολύ ευχαρίστηση.

Να γίνουμε παράδειγμα θετικό προς μίμηση μπροστά στα παιδιά! Αυτός ο σκοπός και από μόνος του θα μπορούσε να δώσει μεγάλη βοήθεια στον ενήλικα ώστε να ανακτήσει την αυτοκυριαρχία του και να μην αφήσει τον εαυτό του να παρασυρθεί στα …υπόγεια της κακής ψυχολογίας. Το κίνητρο της ψυχολογικής «εκπαίδευσης» των ανηλίκων και ιδίως των παιδιών είναι μία πολύ καλή ευκαιρία για ανάκτηση του θάρρους και καταπολέμηση του φόβου τόσο κατά τη διάρκεια του σεισμού, αμέσως μετά αλλά και μετέπειτα στις εναγώνιες στιγμές που θα ακολουθήσουν με τον μόνιμο φόβο της επιφυλακής για μελλοντική σεισμική δόνηση…Ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά σε έντονες στρεσογόνες καταστάσεις συνηθίζουν να έχουν την τάση να παλινδρομούν σε συμπεριφορές μικρότερων ηλικιών, για αυτό θα πρεπει να είμαστε επιεικείς και υπομονετικοί.
Ακόμα και μπροστά σε καταστάσεις που νιώθουμε ότι απειλείται η ζωή μας ή και αγαπημένων μας προσώπων μπορούμε να ΕΠΙΛΕΞΟΥΜΕ τον τρόπο της αντίδρασης μας. Αυτό και μόνο μας δίνει την ελπίδα ότι δεν είμαστε εντελώς έρμαια της τύχης μας και των φυσικών φαινομένων. Χρειάζεται φυσικά και η πρόληψη, η εφαρμογή αντισεισμικών κανόνων, η αποφυγή άσκοπων ηρωισμών… Σε περίπτωση που δεν μπορούμε να ελέγξουμε τη σκέψη μας για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα συμπτώματα του πανικού και του έντονου φόβου επιμένουν και η υγεία μας κινδυνεύει δεν πρέπει να καθυστερούμε την επίσκεψή μας σε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ας έχουμε δώσει όμως μία ευκαιρία πρώτα στον εαυτό μας εφαρμόζοντας τα παραπάνω και βοηθώντας τον να επιλέξει την θετική σκέψη και συμπεριφορά!
Ίσως μας εκπλήξει με τις δυνατότητες του και το…θάρρος του!..
{Αφιερωμένο στους κατοίκους του νομού Ιωαννίνων που τα τελευταία εικοσιτετράωρα έχουν ταλαιπωρηθεί πολύ από τη σεισμική δραστηριότητα…}
georgiou

 

 

ΥΓΕΙΑΣ ΔΡΟΜΟΙ
Αλεξάνδρα Γεωργίου Συνθετική Σύμβουλος Ψυχίκής Υγείας / Εκπαιδευτικός
YGEIAS DROMOI στις Τρίτη, Οκτωβρίου 18, 2016